سدیم بنزوات در صنایع غذایی | نگهدارنده غذایی

در صنایع غذایی، نگهدارنده ها از اهمیت فوق العاده ای برخوردار می باشند. به هر ترکیب شیمیایی یا طبیعی که به یک محصول غذایی افزوده می شود تا عمر مفید آن محصول را افزایش دهد، نگهدارنده (Preservative) گفته می شود. سدیم بنزوات در صنایع غذایی به عنوان نگهدارنده کاربرد زیادی دارد.

سدیم بنزوات به عنوان یک افزودنی و نگهدارنده در صنایع مختلف نظیر صنایع غذایی، دارویی و آرایشی بهداشتی کاربرد دارد. اگر می­خواهید اطلاعات دقیق و کاملی درباره سدیم بنزوات و نقش آن در صنایع مختلف از جمله صنعت غذا به دست آورید با شیمی آپ همراه باشید.

سدیم بنزوات چیست؟

سدیم بنزوات (SB: Sodium Benzoate) نمک سدیمی بنزوئیک اسید است. این ترکیب یکی از متداول ‌ترین افزودنی ‌های شیمیایی است که در صنایع غذایی، دارویی و آرایش و بهداشتی به عنوان نگهدارنده مصرف می شود. بیشترین استفاده این ماده در صنایع غذایی است.  اگر تا به حال به بسته ­بندی محصولات مختلف مثل انواع سس، نوشابه و مربا دقت کرده باشید حتما به کلمه سدیم بنزوات یا بنزوات سدیم برخورد کرده اید. بر روی بسته بندی مواد غذایی حاوی SB یا نام این ماده نوشته شده و یا کد اختصاصی آن یعنی E₂₁₁ درج می گردد.

این ماده شیمیایی به صورت طبیعی در آلو، زغال اخته، سیب و دارچین وجود دارد. در ادامه تصویر پودر SB و همچین بسته بندی یک ماده غذایی حاوی SB را مشاهده می کنید:

شیمی سدیم بنزوات

سدیم بنزوات به عنوان نمک سدیم بنزوییک اسید در اثر واکنش بنزوئیک اسید با سدیم هیدروکسید به دست می ­آید. فرمول شیمیایی این ماده C₆H₅COONa است. شکل فیزیکی این ترکیب به صورت پودر کریستالی سفید رنگ و بدون بو می باشد. SB حلالیت خوبی در آب سرد و گرم دارد و این بدین معناست که از فرایند پذیری مناسبی در صنعت برخوردار می باشد.

کاربرد های سدیم بنزوات

سدیم بنزوات در صنایع غذایی، دارویی و آرایشی و بهداشتی کاربرد دارد. البته این ماده در صنایع غذایی بسیار مشهور و پر طرفدار است و نام سدیم بنزوات به نوعی با صنایع غذایی عجین شده است. در ادامه با این کاربرد ها بیشتر آشنا می شویم.

سدیم بنزوات به عنوان نگهدارنده مواد غذایی

استفاده از نگهدارنده به معنی افزایش عمر مفید محصول می باشد. منظور از افزایش عمر محصول این است که نگهدارنده از رشد میکرو ارگانیسم ها ( باکتری، قارچ، کپک، مخمر و …) جلوگیری کرده و فساد شیمیایی نظیر اکسیداسیون چربی‌ ها یا قهوه‌ای شدن آنزیمی را به تعویق می اندازد.

نگهدارنده ­ها با این عملکرد، باعث بهبود طعم و ظاهر و همچنین حفظ کیفیت مواد غذایی می­شوند. سدیم بنزوات، در pH اسیدی به بنزوئیک اسید تبدیل می شود و  مانع از ایجاد مسمومیت­ های غذایی می گردد. موثرترین عملکرد SB به عنوان نگهدارنده در pH کمتر از 5/4 است.

این نگهدارنده در تولید مواد غذایی مختلفی مانند انواع نوشابه­ های گازدار، آبمیوه­های صنعتی، سس، مربا، خیارشور، برخی محصولات لبنی و زیتون فرآوری شده به کار می­رود. در ادامه تعدادی از مواد غذایی که از سدیم بنزوات به عنوان نگهدارنده استفاده می کنند به تصویر کشیده شده اند.

کاربرد سدیم بنزوات در داروسازی

SB در برخی داروها مانند شربت سرفه و قطره ­های خوراکی مانند قطره آهن به عنوان نگهدارنده استفاده می شود. عملکرد این ترکیب اینگونه است که از رشد قارچ­ و باکتری­ درون فرآورده های دارویی فوق جلوگیری می کند. همانطور که گفته شد، سدیم بنزوات بدون بو و بدون مزه است بنابراین گزینه بسیار خوبی برای استفاده در داروهای کودکان مانند شربت تب ­بُر یا قطره استامینوفن می باشد.

در برخی موارد خاص و با دستور پزشک، از SB می توان در درمان اختلالات متابولیکی نظیر هایپر آمونمی استفاده کرد. هایپر آمونمی به معنای افزایش مقدار آمونیاک در خون است. حال SB با یک ترکیب طبیعی بدن به نام گلیسین واکنش می دهد و ماده ای به نام هیپورات را سنتز می کند که در چرخه تولید هیپورات آمونیاک مصرف شود و به این ترتیب خطر آمونیاک اضافی رفع شده و در نهایت هیپورات هم از طریق ادار دفع می گردد.

کاربرد سدیم بنزوات در آرایشی بهداشتی

SB به عنوان یک عامل ضدباکتریایی و ضد قارچی قادر است در محصولات آرایشی و بهداشتی نظیر کرم، لوسیون و تونر به کار گیری شود و به حفظ کیفیت و افزایش طول عمر آنها کمک ­کند. نکته قابل توجه این است که در محصولات آرایشی و دارویی استفاده همزمان از سدیم بنزوات و ویتامین C ممنوع است، چرا که ترکیب این دو منجر به تولید بنزن می­شود که ماده­ای سرطان­زا است.

بازار جهانی سدیم بنزوات

سدیم بنزوات به عنوان یک ماده پر مصرف در صنعت، قیمت مناسبی نسبت به سایر نگهدارنده ­ها دارد و ترکیبی پایدار محسوب می شود. همین پایداری و سهولت در نگهداری باعث شده که این ماده حمل و نقل راحتی داشته باشد. تمامی این موارد نشان از پتانسیل بالای این ماده شیمیایی جهت تجارت در بازار مواد شیمیایی داخلی و خارجی می باشد.

در ایران هم به دلیل رشد صنایع غذایی و دارویی، تقاضا برای این ماده بسیار زیاد است. اما تامین این تقاضا، بیشتر از طریق واردات این محصول از کشورهای چین، هند، هلند و آلمان انجام می­شود.

این ماده در بازار جهانی جزو بازارهای تجاری جذاب محسوب می شود به طوریکه به گزارش Grand view research، اندازه بازار این ماده در سال 2021 معادل با 1/22 بیلیون دلار برآورد شده است.

جهت گرفتن مشاوره و خرید پودر سدیم بنزوات از مجموعه شیمی آپ با شماره 09215795580 در تماس باشید.

جمع بندی

در این مقاله سدیم بنزوات به عنوان یک ماده صنعتی پر کاربرد تشریح شد. در ابتدا شیمی و ویژگی های شاخص این ترکیب بیان شد و در ادامه کاربرد های آن در صنایع غذایی، دارویی و آرایشی و بهداشتی مورد بحث قرار گرفت. در پایان هم بازار داخلی، خارجی و همچنین مارکت سایز سدیم بنزوات مورد بررسی قرار گرفت.

سوالات پر تکرار

سدیم بنزوات چیست و کجا کاربرد دارد؟

سدیم بنزوات نمک بنزوئیک اسید است که در صنایع غذایی، دارویی و آرایشی و بهداشتی به کار می ­رود.

از سدیم بنزوات در تهیه کدام مواد غذایی استفاده می ­شود؟

به منظور تولید انواع نوشابه، سس، آبمیوه صنعتی، مربا و خیارشور از سدیم بنزوات استفاده می شود.

سدیم بنزوات در صنایع دارویی چه کاربردی دارد؟

از آنجایی که بدون بو و بدون مزه است برای تولید شربت سرفه و قطره ­های خوراکی مورد استفاده قرار می­گیرد. از قرص آن هم به منظور درمان هایپرآمونمی استفاده می شود.